Cmentarz wojskowy w Lesku

cmentarz lesko 2 300x199 - Cmentarz wojskowy w Lesku„Walcząc o przyszłość narodu, trzeba się oprzeć o jego groby” – słowa Jerzego Waldorffa. Pierwsza Wojna Światowa, zwana Wielką Wojną pozostawiła w Bieszczadach tysiące mogił żołnierzy armii austrowęgierskiej, rosyjskiej i niemieckiej. Wielu żołnierzy pochowano w bezimiennych mogiłach, które zostały przez czas zrównane z ziemią.

Okolice Leska były miejscem wielu bitew, a zwłaszcza okres zimy 1914-15. Ginęło tutaj setki żołnierzy.
Utworzono specjalny Oddział Grobownictwa Wojennego, który to nadzorował budowy cmentarzy wojennych m.in. w Lesku. W masowych grobach pochowano tutaj wielu żołnierzy poległych w walkach na terenie powiatu leskiego w latach 1914-15. Nie stosowano podziału poległych ze względu na przynależność do poszczególnych armii. Wszyscy pochowani zostali po żołniersku we wspólnych mogiłach.

„Za życia skłóceni, śmiercią pogodzeni, razem złożyli tu kości”

cmentarz lesko 3 300x199 - Cmentarz wojskowy w LeskuTen element etosu rycerskiego pojawił się na cmentarzu. 30 Kwietnia 1916 roku cmentarz wojenny został poświęcony przez księży rzymskokatolickich i greckokatolickich. Opiekowała się nim młodzież szkolna. W późniejszych latach został zaniedbany i niszczony.
Przytoczony opis cmentarza, został sporządzony przez krakowskiego prawnika i działacza społeczno-kulturalnego pochodzącego z leska – Arnolda Bajorka.

„Cmentarz był ogrodzony drutem kolczastym i prowadziła do niego brama z belek i łat drewnianych. Nad wejściem umieszczono tablicę z napisem w języku polskim, ruskim, niemieckim i prawdopodobnie serbskim. W górnej części tablicy widniał napis: MORSSOLA VICTRIX – GLORIA VICTIS (Ponieważ tylko śmierć jest zwycięzcą, przeto chwała zwyciężonym). Napis w języku polskim brzmiał: „Po ciężkich trudach bojów krwawych, tu we śnie zjednoczeni spoczywają BOHATEROWIE”. Nad tablicą znalazł się krzyż z bagnetów. Przez środek cmentarza biegła alejka, w środku, której umieszczono tablicę z napisem w języku polskim, ruskim i niemieckim o treści: „Tu w ustroniu z dala od rodzin, śpią na wieki znużeni śmiertelnymi zapasami wojny BOHATEROWIE”. W dolnej części tablicy umieszczono napis łaciński ‘’OPUS BELLI MUNDI MCMXIV” (Dzieło wojny światowej 1914-1915).

Na terenie ok 1450 m2 znajduje się 31 mogił zbiorowych oraz kilkanaście pojedynczych. W mogiłach zbiorowych chowano ok 20-30 poległych. Według przekazu ustnego i inwentaryzacji zapisów ustalono, ze na leskim cmentarzu z I wojny światowej spoczywa około 600 żołnierzy trzech armii. Spoczywają tutaj zgodnie żołnierze różnych armii, narodowości i wyznania.

Na mogiłach zbiorowych ustawione zostały symboliczne dębowe słupki o średnicy ok 30 cm i wysokości 70 cm. Ścięte pod kątem, z krzyżem z blachy i tabliczką z informacją o pochowanych tutaj żołnierzach w różnych językach. Do obecnego okresu zachował się tylko jeden oryginalny słupek nagrobny.

Cmentarz z I Wojny Światowej znajduje się obok cmentarza katolickiego w okolicy Szpitala.
Warto zobaczyć ten niewątpliwy pomnik historii ziemi, historii wojny, która pogodziła wszystkich żołnierzy po śmierci.
Opracowano na podstawie:
– Zabytki sakralne Leska – Józef Budziak
– rocznik „Bieszczad” nr 6 – Stanisław Maciela – „ Cmentarz wojskowy w Lesku”

Lidia Tul-Chmielewska

4 KOMENTARZE

  1. Bardzo ciekawa relacja z pięknymi zdjęciami. Zawsze z wielką przyjemnością oglądam fotografie Pani Lidii Tul-Chmielewskiej. Dziękuję.

  2. Dzień dobry, czy łatwo tam dojechać samochodem? Dziękuję za ciekawy artykuł. Lubię ten lekki styl pisania. Pozdrawiam serdecznie, Czytelnik

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj