RUSZAMY NA REDYK

Wraz z wiosną na łąki i hale Karpat wyruszają stada owiec ze swymi pasterzami – rozpoczyna się redyk. Warto więc, korzystając z coraz dłuższych i cieplejszych dni, również wyruszyć śladami dawnych i współczesnych pasterzy, których działalność odcisnęła piętno na naszych górach. W poznawaniu bogactwa tej tradycji pomogą z pewnością efekty wspólnych polsko-ukraińskich działań oraz wsparcia UE.

Wołoska kultura pasterska jest przykładem tożsamości, która przez wieki łączyła mieszkańców Karpat. Widoczna jest w podobnym słownictwie, sposobie wypasu, technikach produkcji sera, autentycznych rytuałach, muzyce i rękodziele. Jednak w miarę zastępowania tradycyjnego pasterstwa przez nowoczesne metody gospodarowania, całe to bogactwo zanika.

Dzięki projektowi Wallachian utworzono na pograniczu polsko-ukraińskim transgraniczny Szlak Kultury Wołoskiej. Działania rozpoczęły się od inwentaryzacji miejsc, materiałów i informacji związanych z różnymi aspektami kultury pasterskiej. Następnie oznakowano trasę, na której zainstalowane zostały symboliczne Bramy Karpackie rozpoczynające szlak przy po obu stronach granicy (w Bystrem i Kołoczawie na Ukrainie). Przebiega on przez najciekawsze miejsca kultury pasterskiej w województwie podkarpackim oraz w obwodach zakarpackim, iwanofrankiwskim oraz lwowskim, wskazując kierunki migracji pasterskiej. W celu promocji folkloru i dziedzictwa wołoskiego, po stronie polskiej i ukraińskiej powstały dwa filmy ukazujące kluczowe działania związane z hodowlą owiec w oparciu o archaiczne formy charakterystyczne dla kultury wołoskiej. Stworzono UNIWERSYTET KARPACKI – cykl warsztatów obejmujących produkcję karpackich instrumentów i produktów pasterskich, wytwarzanie serów i regionalne zdobnictwo. Publikacje o dziedzictwie wołoskim przybliżają tę kulturę.

Szlak, publikacje, warsztaty to owoce projektu pn. „Szlak Kultury Wołoskiej na pograniczu polsko-ukraińskim” dofinansowanego ze środków UE za pośrednictwem Programu Współpracy Transgranicznej PL-(BY)-UA 2014-2020.

Dofinansowanie z UE: prawie 60 tys. euro (około 90% wartości całego przedsięwzięcia)

Partner projektu po stronie polskiej: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia”

Szczegółowe informacje o projekcie dostępne są pod adresami:

https://www.pbu2020.eu/pl/projects2020/487

https://kulturakarpat.eu/o-projekcie-szlak-kultury-woloskiej/

Program Współpracy Transgranicznej Polska-(Białoruś)[1]-Ukraina 2014-2020

Działający od blisko 20 lat Program wspiera projekty oparte na współpracy, wymianie wiedzy i doświadczeń pomiędzy instytucjami zlokalizowanymi wzdłuż zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Wszystkie projekty są współfinansowane przez UE, mają charakter niekomercyjny i przyczyniają się do poprawy jakości życia mieszkańców pogranicza. Program na lata 2014-2020 skoncentrował się wokół czterech obszarów tematycznych: Dziedzictwo, Dostępność, Bezpieczeństwo oraz Granice i wspiera przeszło 160 projektów o wartości ponad 170 mln euro, realizowanych przy zaangażowaniu ponad 400 beneficjentów (instytucji i organizacji) po obu stronach granicy.

[1] Zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej, ze względu na działania Białorusi skierowane przeciwko Ukrainie, udział strony białoruskiej w Programie został zawieszony. W efekcie tej decyzji Program kontynuuje swoją działalność w formacie dwustronnym: Polska-Ukraina, przy czym nazwa edycji 2014-2020 pozostaje niezmieniona.